<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>التاريخ الثوري لأفريقيا &#8211; Le collimateur</title>
	<atom:link href="https://lecollimateur.ma/ar/tag/%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%a7%d8%b1%d9%8a%d8%ae-%d8%a7%d9%84%d8%ab%d9%88%d8%b1%d9%8a-%d9%84%d8%a3%d9%81%d8%b1%d9%8a%d9%82%d9%8a%d8%a7/feed" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://lecollimateur.ma/ar</link>
	<description>Le goût de la vérité n&#039;empêche pas la prise de parti</description>
	<lastBuildDate>Tue, 30 May 2023 09:30:28 +0000</lastBuildDate>
	<language>ar</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.0.2</generator>

<image>
	<url>https://lecollimateur.ma/wp-content/uploads/2022/11/cropped-logo-32x32.png</url>
	<title>التاريخ الثوري لأفريقيا &#8211; Le collimateur</title>
	<link>https://lecollimateur.ma/ar</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>عندما تنشّط الرباط التاريخ الثوري لأفريقي (بقلم: عبد الحميد جماهري)</title>
		<link>https://lecollimateur.ma/ar/121036</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Le collimateur]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 30 May 2023 09:30:28 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[أخبار]]></category>
		<category><![CDATA[سياسة]]></category>
		<category><![CDATA[التاريخ الثوري لأفريقيا]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://lecollimateur.ma/?p=121036</guid>

					<description><![CDATA[صدر للكاتب و الصحافي عبد الحميد جماهري مقال في موقع &#8220;العربي الجديد&#8221; بعنوان &#8220;عندما تنشّط الرباط التاريخ الثوري لأفريقيا&#8221;. و نظرا لأهمية المقال، يعيد موقع &#8220;الكوليماتور&#8221; نشره. لا يُخفي المغرب إرادته في تعزيز عودته إلى أسرته المؤسساتية الأفريقية (الاتحاد الأفريقي حاليا) منذ 2017، بنَفَس ثوري مفكر فيه بقصدية، من خلال استعادة تراث أفريقيا الكفاحي. و &#8230;]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><strong>صدر للكاتب و الصحافي عبد الحميد جماهري مقال في موقع &#8220;العربي الجديد&#8221; بعنوان &#8220;عندما تنشّط الرباط التاريخ الثوري لأفريقيا&#8221;. و نظرا لأهمية المقال، يعيد موقع &#8220;الكوليماتور&#8221; نشره.</strong></p>
<p class="p2">لا يُخفي المغرب إرادته في تعزيز عودته إلى أسرته المؤسساتية الأفريقية<span class="s1"> (</span>الاتحاد الأفريقي حاليا<span class="s1">) </span>منذ<span class="s2"> 2017</span><span class="s3">،</span> <span class="s3">بنَفَس</span> <span class="s3">ثوري</span> <span class="s3">مفكر</span> <span class="s3">فيه</span> <span class="s3">بقصدية،</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">خلال</span> <span class="s3">استعادة</span> <span class="s3">تراث</span> <span class="s3">أفريقيا</span> <span class="s3">الكفاحي</span><span class="s2">. </span><span class="s3">و ما</span> <span class="s3">يميز</span> <span class="s3">المشهد</span> <span class="s3">اليوم</span> <span class="s3">في</span> <span class="s3">الوسط</span> <span class="s3">السياسي،</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">داخل</span> <span class="s3">الدولة</span> <span class="s3">والمجتمع</span> <span class="s3">معا،</span> <span class="s3">أن</span> <span class="s3">الفرصة</span> <span class="s3">قد</span> <span class="s3">سنحت</span> <span class="s3">لهذا</span> <span class="s3">التوجّه</span> <span class="s3">لكي</span> <span class="s3">يعبّر</span> <span class="s3">عن</span> <span class="s3">نفسه</span> <span class="s3">بقوة</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">خلال</span> <span class="s3">الاحتفاء</span> <span class="s3">بيوم</span> <span class="s3">أفريقيا</span> <span class="s3">والذكرى</span> <span class="s3">الـ</span> <span class="s2">60</span> <span class="s3">لتحرير</span> <span class="s3">القارّة</span><span class="s2">..  </span><span class="s3">ويجد</span> <span class="s3">في</span> <span class="s3">الماضي</span> <span class="s3">الذاتي</span> <span class="s3">لبلاد</span> <span class="s3">المغرب</span> <span class="s3">الأقصى</span> <span class="s3">خميرة</span> <span class="s3">نبيلة</span> <span class="s3">ومتعالية،</span> <span class="s3">باستعادة</span> <span class="s3">تاريخ</span> <span class="s3">مشترك</span> <span class="s3">كانت</span> <span class="s3">لحظة</span> <span class="s3">ميلاده</span> <span class="s3">عند</span> <span class="s3">استضافة</span> <span class="s3">مؤتمر</span> <span class="s3">الدار</span> <span class="s3">البيضاء</span> <span class="s3">وإنشاء</span> <span class="s3">ما</span> <span class="s3">يُعرف</span> <span class="s3">في</span> <span class="s3">التاريخ</span> <span class="s3">المعاصر</span> <span class="s3">للقارّة</span> <span class="s3">بـ</span><span class="s2"> &#8220;</span><span class="s3">مجموعة</span> <span class="s3">الدار</span> <span class="s3">البيضاء</span><span class="s2">&#8221; </span><span class="s3">ذات</span> <span class="s3">التوجّه</span> <span class="s3">التحرّري</span> <span class="s3">والثوري</span> <span class="s3">التي</span> <span class="s3">اشتغلت</span> <span class="s3">إلى</span> <span class="s3">حدود</span><span class="s2"> 1963 </span><span class="s3">عند</span> <span class="s3">تأسيس</span> <span class="s3">منظمة</span> <span class="s3">الوحدة</span> <span class="s3">الأفريقية</span> <span class="s3">مقابل</span><span class="s2"> &#8220;</span><span class="s3">مجموعة</span> <span class="s3">مونروفيا</span><span class="s2">&#8221; </span><span class="s3">وضمّت</span> <span class="s3">نيجيريا</span> <span class="s3">وليبيريا</span> <span class="s3">وتونس</span> <span class="s3">وغيرها</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">الدول</span> <span class="s3">حديثة</span> <span class="s3">العهد</span> <span class="s3">بالاستقلال،</span> <span class="s3">والتي</span> <span class="s3">تم</span> <span class="s3">وصمها</span> <span class="s3">بالقرابة</span> <span class="s3">مع</span> <span class="s3">الأفكار</span> <span class="s3">الليبرالية</span><span class="s2">  </span><span class="s3">المنتشرة</span> <span class="s3">لدى</span> <span class="s3">المستعمر،</span> <span class="s3">مع</span> <span class="s3">التشديد</span> <span class="s3">على</span> <span class="s3">أن</span> <span class="s3">الأبعاد</span> <span class="s3">القومية</span> <span class="s3">الأفريقية</span> كانت حاضرة لدى المجموعة الأولى، وهي تغذّي حاليا بعضا من الخطاب الأفريقي المعاصر<span class="s1">. </span>وللتذكير، يقدّم المغرب نفسه حاضنة عربية إسلامية لروح التحرر الأفريقية، باسترجاع اللحظة التأسيسية لهذا الطموح القارّي في الانعتاق من بقايا الاستعمار، ومن صيغ الاستعمار الجديد<span class="s1">. </span>ومعروف أنه حلّ في المغرب في يناير<span class="s1">/ </span>كانون الثاني <span class="s1">1961</span> قادة <span class="s3">الحركات</span> <span class="s3">التحريرية</span> <span class="s3">وقادة</span> <span class="s3">الدول</span> <span class="s3">المناهضة</span> <span class="s3">للاستعمار،</span> المالي موديبو كيتا، والغيني أحمد سيكوتوري، والمصري جمال عبد الناصر، والغاني كوامي نكروما، والإمبراطور الإثيوبي هايلي سيلاسي، ورئيس الحكومة الجزائرية المؤقتة فرحات عبّاس، والليبي عبد القادر العلام ممثلا للملك محمد إدريس السنوسي، <span class="s3">وتميزت</span> <span class="s3">اللحظة</span> <span class="s3">التأسيسية</span> <span class="s3">بحفل</span><span class="s2"> &#8220;</span>توقيع ميثاق، لوضع قطيعة مع القوى الاستعمارية<span class="s1">&#8220;. </span>والواقع اليوم يدفع إلى استعادة هذه الشرارة، ولعل أهم مسوغات العودة التقدّمية إلى تاريخ القارّة وجودها من جديد في قلب الأطماع والسياسات الإمبريالية<span class="s1">.</span></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="alignnone size-medium wp-image-120583" src="https://lecollimateur.ma/wp-content/uploads/2023/05/afri-7-1-300x300.jpeg" alt="" width="300" height="300" srcset="https://lecollimateur.ma/wp-content/uploads/2023/05/afri-7-1-300x300.jpeg 300w, https://lecollimateur.ma/wp-content/uploads/2023/05/afri-7-1-150x150.jpeg 150w, https://lecollimateur.ma/wp-content/uploads/2023/05/afri-7-1-125x125.jpeg 125w" sizes="auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px" /></p>
<p>&nbsp;</p>
<p class="p2">وعند السؤال<span class="s1">: </span>لماذا يشهر المغرب الحاجة إلى استعادة التاريخ الثوري <span class="s3">لأفريقيا</span><span class="s3">؟</span> <span class="s3">يأتي</span> <span class="s3">الجواب</span> <span class="s3">بديهيا</span><span class="s2">:</span> <span class="s3">أولا،</span> <span class="s3">لأنه</span> <span class="s3">يشعر</span> <span class="s3">أن</span> <span class="s3">له</span> <span class="s3">نصيبا</span> <span class="s3">معتبرا</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">الاحتضان</span> <span class="s3">السابق</span> <span class="s3">لهذا</span> <span class="s3">المدّ</span> <span class="s3">الثوري</span><span class="s2">. </span><span class="s3">ثانيا،</span> <span class="s3">لأن</span> <span class="s3">جزءًا</span> <span class="s3">كبيرا</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">خطاب</span> <span class="s3">الدولة</span> <span class="s3">المغربية</span> <span class="s3">حاليا،</span> <span class="s3">ومن</span> <span class="s3">ممارستها</span> <span class="s3">ينبعث</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">مسلَّمة</span> <span class="s3">تفيد</span> <span class="s3">بأن</span> <span class="s3">على</span> <span class="s3">القارّة</span> <span class="s3">أن</span> <span class="s3">تستقل</span> <span class="s3">بقراراتها</span> <span class="s3">وثرواتها،</span> <span class="s3">وتفكّر</span> <span class="s3">في</span> <span class="s3">نفسها</span> <span class="s3">للخروج</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">لحظة</span> <span class="s3">طويلة</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">الاستنزاف</span><span class="s2">. </span><span class="s3">ويتزامن</span> <span class="s3">هذا</span> <span class="s3">الشعور</span> <span class="s3">المغربي</span> <span class="s3">مع</span> <span class="s3">شعور</span> <span class="s3">عام</span> <span class="s3">في</span> <span class="s3">القارّة،</span> <span class="s3">يتمظهر</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">خلال</span> <span class="s3">تحول</span> <span class="s3">بلدانٍ</span> <span class="s3">بكاملها</span> <span class="s3">عن</span> <span class="s3">علاقة</span> <span class="s3">الترابط</span> <span class="s3">التبعي</span> <span class="s3">مع</span> <span class="s3">دول</span> <span class="s3">الاستعمار</span> <span class="s3">السابق،</span> <span class="s3">كما</span> <span class="s3">هو</span> <span class="s3">حال</span> <span class="s3">رواندا</span> <span class="s3">مع</span> <span class="s3">باريس،</span> <span class="s3">الرفض</span> <span class="s3">العلني</span> <span class="s3">للقوات</span> <span class="s3">العسكرية</span> <span class="s3">فوق</span> <span class="s3">تراب</span> <span class="s3">دول</span> <span class="s3">أخرى،</span> <span class="s3">كما</span> <span class="s3">هو</span> <span class="s3">حال</span> <span class="s3">مالي</span> <span class="s3">وبوركينا</span> <span class="s3">فاسو</span> <span class="s3">والنيجر</span><span class="s2">. </span><span class="s3">وإلى</span> <span class="s3">ذلك،</span> <span class="s3">أمام</span> <span class="s3">أفريقيا</span> <span class="s3">فرصة</span> <span class="s3">لتعدّد</span> <span class="s3">الشراكات</span> <span class="s3">عوض</span> <span class="s3">الارتباط</span> <span class="s3">ذي</span> <span class="s3">البُعْد</span> <span class="s3">الواحد</span> <span class="s3">والوحيد،</span> <span class="s3">مع</span> <span class="s3">بروز</span> <span class="s3">لاعبين</span> <span class="s3">دوليين</span> <span class="s3">في</span> <span class="s3">القارّة</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">أمثال</span> <span class="s3">الصين</span> <span class="s3">وروسيا،</span> <span class="s3">ودول</span> <span class="s3">إقليمية</span> <span class="s3">قوية</span> <span class="s3">مثل</span> <span class="s3">السعودية</span> <span class="s3">وقطر</span><span class="s2">.  </span></p>
<p class="p2">والخلاصة أن الوضعية الراهنة أحْيت أجوبة قدّمها الراحلون من القادة على تحدّيات الزمن الأول من الاستقلال، كما فتحت شهية التاريخ لمزيد من الأجوبة <span class="s3">على</span> <span class="s3">أسئلة</span> <span class="s3">الراهن</span><span class="s2">.</span> كما اتضح أن المد الثوري يحتاج إلى مضمون جديد يلائم السعي الأفريقي لدى النخب الجديدة للإفلات من سيطرة القوى الخارجية أو من إرْثها في تفكيك الكيانات الوطنية الأفريقية<span class="s1">!</span></p>
<p class="p2">ويتغذّى هذا النَّفَس الثوري الحالي، كما يبدو<span class="s3">،</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">أسئلة</span> <span class="s3">الحاضر</span> <span class="s3">كما</span> <span class="s3">يتغذّى</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">أجوبة</span> <span class="s3">الماضي</span> <span class="s3">التحرّري</span><span class="s2">.</span> ويشعر المغرب بأنه مفوّض قارّيا بالحديث باسم أفريقيا في قضايا جوهرية من صميم قلق الحاضر، ولعل أبرزها التنمية الاقتصادية والإرهاب،<span class="s1">   </span>والهجرة،<span class="s1"> (</span>المرصد الأفريقي للهجرة في المغرب، بناء على اقتراح الملك محمد السادس<span class="s1">) </span>والمناخ الذي استضاف قمته الـ<span class="s1">22 </span>وعقد على هامشها مؤتمرا للقادة الأفارقة، فوَّض للملك محمد السادس الحديث باسم القارّة والدفاع عن مصالحها في هذا الباب<span class="s1"> (</span>قمّة العمل الأفريقي، على هامش مؤتمر الأطراف في اتفاقية الأمم المتحدة الإطارية بشأن تغير المناخ<span class="s1"> (</span>كوب<span class="s1">22) </span>المنعقد بمراكش سنة<span class="s1"> 2016). </span>ولطالما لعب هذا الدور بوصفه ناطقا باسم القارّة، عند الحديث مع الشركاء الآخرين<span class="s1"> (</span>الاتحاد الأوروبي نموذجا للتكتلات القارّية الشريكة أو اليابان من خلال مؤتمر تيكاد<span class="s1">)</span>، ويرى صاحب القرار المغربي إن أفضل طريق لاستقلال القرار الأفريقي هو إيجاد<span class="s1"> &#8220;</span>أقطاب أفريقية قوية<span class="s1">&#8221; </span>تفكر من داخل مصلحة القارّة، ومصلحة هذه الأقطاب عوض شراكةٍ تكون بمثابة<span class="s1"> &#8220;</span>مناولة<span class="s1">&#8221; </span>اقتصادية<span class="s1">!</span></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="alignnone size-medium wp-image-120571" src="https://lecollimateur.ma/wp-content/uploads/2023/05/afri-4-300x300.jpeg" alt="" width="300" height="300" srcset="https://lecollimateur.ma/wp-content/uploads/2023/05/afri-4-300x300.jpeg 300w, https://lecollimateur.ma/wp-content/uploads/2023/05/afri-4-150x150.jpeg 150w, https://lecollimateur.ma/wp-content/uploads/2023/05/afri-4-125x125.jpeg 125w" sizes="auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px" /></p>
<p>&nbsp;</p>
<p class="p2">ولعلها طريقة الرباط في تكييف الأجندة التحرّرية الأولى لبلاد الدولة الوطنية المستقلّة والمستقرّة<span class="s1">. </span>ونشعر اليوم بتغير النظرة إلى الفترة نفسها من تاريخ أفريقيا تحت نير الاستعمار، لأن الناظر<span class="s1"> (</span>وهم الأفارقة اليوم<span class="s1">) </span>تغيَّر، بفعل ما تعرّضت لها الأجيال الجديدة في علاقتها مع قوى العالم المُعوْلم<span class="s3">،</span> <span class="s3">وتؤكّد</span> <span class="s3">السياسة</span> <span class="s3">ما</span> <span class="s3">يحتمله</span> <span class="s3">التاريخ،</span> <span class="s3">بحيث</span> ينفتح أمام المؤرّخ والمتابع والفاعل السياسي، اليوم حقل لا نهائي لإعادة قراءة هذا التاريخ <span class="s3">على</span> <span class="s3">ضوء</span> <span class="s3">الموقع</span> <span class="s3">الجديد</span> <span class="s3">للقارّة</span> <span class="s3">في</span> <span class="s3">العالم</span><span class="s2">.</span> ولعل التغير الجذري الحاصل<span class="s1">  </span>حاليا أن الدول هي التي تستعيد<span class="s1"> &#8220;</span>شبابها<span class="s1">&#8221; </span>التحرّري، وهي التي تحمل روح التمرد وتزرعها<span class="s3">،</span> <span class="s3">بعد</span> <span class="s3">ستة</span> <span class="s3">عقود</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">التسيير</span><span class="s2"> &#8220;</span><span class="s3">الحر</span><span class="s2">&#8220;</span><span class="s3">،</span> <span class="s3">وليست</span> <span class="s3">الدولة</span> <span class="s3">حديثة</span> <span class="s3">الخروج</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">رحم</span> <span class="s3">حركات</span> <span class="s3">تحرير</span> <span class="s3">لم</span> <span class="s3">تكن</span> <span class="s3">تعرف</span> <span class="s3">ساعتها</span> <span class="s3">لحظة</span> <span class="s3">دخولها</span> <span class="s3">التاريخ</span> <span class="s3">الرسمي</span> <span class="s3">للأمم</span><span class="s2">.</span> <span class="s3">ولربما</span> <span class="s3">نجد</span> <span class="s3">بعضا</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">تفسيرٍ</span> <span class="s3">لهذا</span> <span class="s3">المد</span> <span class="s3">الثوري</span> <span class="s3">الحالي</span> <span class="s3">في</span> <span class="s3">شعور</span> <span class="s3">جيل</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">القادة</span> <span class="s3">بأن</span> <span class="s3">الماضي</span> <span class="s3">المجيد</span> <span class="s3">لا</span> <span class="s3">يمكن</span> <span class="s3">تجاوزه</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">طرف</span> <span class="s3">حاضر،</span> <span class="s3">بات</span> <span class="s3">في</span> <span class="s3">حكم</span> <span class="s3">الصدى</span> <span class="s3">الخافت</span> <span class="s3">والضعيف</span> <span class="s3">له</span><span class="s2">.</span></p>
<p class="p2">ومن اللافت حاليا أن التركيز على هذا التراث التحرّري يضع في قلبه شخصيات كاريزمية، ربما لم تعشه بالكامل، كما هو حال نيلسون مانديلا<span class="s1">. </span>والذي يوظَّف تاريخه في تقدير الرباط ضد الوحدة الترابية للبلاد، ويزج الثقل السياسي والاقتصادي والجيوستراتيجي لجنوب أفريقيا في مواجهة مع المغرب<span class="s1">. </span>ويعود تاريخ مانديلا والمغرب في فقرات عديدة، ومنّا التذكير بأنه كانت للمغرب في بداية الستينيات وزارة للشؤون الأفريقية، وكان على رأسها أحد رجال الدولة المغربية الحديثة<span class="s3">،</span> <span class="s3">عبد</span> <span class="s3">الكريم</span> <span class="s3">الخطيب</span><span class="s2"> (</span><span class="s3">كان</span> <span class="s3">وراء</span> <span class="s3">اندماج</span> <span class="s3">إسلاميي</span><span class="s2"> &#8220;</span><span class="s3">العدالة</span> <span class="s3">والتنمية</span><span class="s2">&#8221; </span><span class="s3">في</span> <span class="s3">الحقل</span> <span class="s3">السياسي</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">داخل</span> <span class="s3">هوية</span> <span class="s3">حزبه</span> <span class="s3">السابق</span> <span class="s3">الحركة</span> <span class="s3">الدستورية</span> <span class="s3">الديمقراطية</span><span class="s2">)</span><span class="s3">،</span> <span class="s3">وهو</span> <span class="s3">نفسه</span> <span class="s3">الذي</span> <span class="s3">استقبل</span> <span class="s3">مانديلا</span> <span class="s3">ودعمه</span> <span class="s3">بالمال</span> <span class="s3">والسلاح،</span> <span class="s3">في</span> <span class="s3">الفترة</span> <span class="s3">إياها</span><span class="s2">. </span><span class="s3">ولعب</span> <span class="s3">المغرب</span> <span class="s3">وقتها</span> <span class="s3">دورا</span> <span class="s3">بارزا</span> <span class="s3">في</span> <span class="s3">لقاء</span> <span class="s3">مانديلا</span> <span class="s3">بقادة</span> <span class="s3">الثورة</span> <span class="s3">الجزائرية</span> <span class="s3">في</span> <span class="s3">مدينة</span> <span class="s3">وجدة،</span> <span class="s3">ومنهم</span> <span class="s3">هواري</span> <span class="s3">بومدين</span> <span class="s3">وأحمد</span> <span class="s3">بن</span> <span class="s3">بلة</span> <span class="s3">ومحمد</span> <span class="s3">بوضياف</span><span class="s2">.</span> <span class="s3">وقد</span> <span class="s3">زار</span> <span class="s3">وحدات</span> <span class="s3">قتالية</span> <span class="s3">من</span> <span class="s3">جيش</span> <span class="s3">التحرير</span> <span class="s3">الجزائري</span> <span class="s3">التي</span> <span class="s3">كانت</span> <span class="s3">ترابط</span> <span class="s3">في</span> <span class="s3">المدينة</span> <span class="s3">الحدودية،</span> <span class="s3">وتسلم</span> <span class="s3">جواز</span> <span class="s3">سفر</span> <span class="s3">مغربيَّا،</span> <span class="s3">سهَّل</span> <span class="s3">الحصول</span> <span class="s3">عليه</span> <span class="s3">الكولونيل</span> <span class="s3">عبد</span> <span class="s3">الحفيظ</span> <span class="s3">بوصوف،</span> <span class="s3">مؤسّس</span> <span class="s3">المخابرات</span> <span class="s3">الجزائرية،</span> <span class="s3">والذي</span> <span class="s3">كان</span> <span class="s3">يتوفّر</span> <span class="s3">على</span> <span class="s3">جوازات</span> <span class="s3">سفر</span> <span class="s3">مغربية</span> <span class="s3">منحها</span> <span class="s3">له</span> <span class="s3">عبدالله</span> <span class="s3">الخطيب</span><span class="s2">.</span></p>
<p>&nbsp;</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="alignnone size-medium wp-image-120569" src="https://lecollimateur.ma/wp-content/uploads/2023/05/afri-3-300x300.jpeg" alt="" width="300" height="300" srcset="https://lecollimateur.ma/wp-content/uploads/2023/05/afri-3-300x300.jpeg 300w, https://lecollimateur.ma/wp-content/uploads/2023/05/afri-3-150x150.jpeg 150w, https://lecollimateur.ma/wp-content/uploads/2023/05/afri-3-125x125.jpeg 125w" sizes="auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px" /></p>
<p>&nbsp;</p>
<p class="p2">يُراد لاستعادة التاريخ المغربي مانديلا أن تكون رسالة حاضر ومستقبل أيضا، لما له من كاريزمية في الذاكرة التحرّرية الأفريقية، فقد كان لهذا الزعيم حضور في المغرب، وسبق لكاتب هاته السطور أن ترجم كتابه<span class="s1"> &#8220;</span>طريق طويل إلى الحرية<span class="s1">&#8220;</span>، بعد صدوره بالفرنسية مباشرة، وفيه <span class="s1">&#8220;</span>بدت لي الرباط، المغربية، بجدرانها العتيقة والغامضة ومجالاتها الأنيقة وصوامعها القروسطوية، مزيجاً يجمع أفريقيا بأوروبا والشرق الأوسط<span class="s2">. </span>ويبدو أن جنود الحرية كانوا يعتقدون الشيء نفسه، ذلك لأن الرباط كانت ملتقى كل حركات التحرّر في القارة تقريباً<span class="s3">،</span> فقد التقينا هناك بمناضلين من موزامبيق وأنغولا والجزائر وغيرها، كما كان يوجد فيها مقر القيادة العامة للجيش الثوري الجزائري<span class="s2">&#8220;.</span></p>
<p class="p2">وكان لافتا أن حفلا رسميا في وزارة الخارجية المغربية كان مسرحا لإعلان رسمي من المندوبية السامية للمقاومة وجيش التحرير أنها أصدرت مؤلفا بأزيد من <span class="s1">900</span> صفحة بالعربية والفرنسية بعنوان<span class="s2"> &#8220;</span>الذاكرة المشتركة المغربية الجزائرية<span class="s2">&#8220;</span><span class="s3">،</span> <span class="s3">تناول</span> <span class="s3">فيه</span> <span class="s3">باحثون</span> <span class="s3">ومتخصّصون،</span> <span class="s3">منهم</span> <span class="s2">22</span> <span class="s3">مغربيا</span> <span class="s3">و</span><span class="s2">20</span> <span class="s3">جزائريا</span> <span class="s3">مختلف</span> <span class="s3">أوجه</span> <span class="s3">الدعم</span> <span class="s3">المادي</span> <span class="s3">واللوجستي</span> <span class="s3">الذي</span> <span class="s3">قدمته</span> <span class="s3">المملكة</span> <span class="s3">المغربية</span> <span class="s3">لجبهة</span> <span class="s3">التحرير</span> <span class="s3">الجزائرية،</span> <span class="s3">منذ</span> <span class="s3">اندلاع</span> <span class="s3">الثورة</span> <span class="s3">التحريرية</span> <span class="s3">الجزائرية</span> <span class="s3">في</span> <span class="s3">فاتح</span> <span class="s3">نوفمبر</span> <span class="s2">1954</span> <span class="s3">إلى</span> <span class="s3">غاية</span> <span class="s3">إعلان</span> <span class="s3">استقلال</span> <span class="s3">الجزائر</span> <span class="s3">الشقيقة</span> <span class="s3">في</span> <span class="s2">5</span> <span class="s3">يوليو</span> <span class="s2">1962</span><span class="s2">&#8220;.</span></p>
<p class="p2">ختاما، نحن مدينون <span class="s3">للكاتب</span> <span class="s3">والباحث</span> <span class="s3">التاريخي</span> <span class="s3">غابرييل</span> <span class="s3">مارتينيث</span> <span class="s3">غروس</span> <span class="s3">بعبارة</span> <span class="s3">باهرة،</span> <span class="s3">تفيد</span> <span class="s3">بأن</span> <span class="s3">سوء</span> <span class="s3">قراءة</span> <span class="s3">التاريخ</span> <span class="s3">قد</span> <span class="s3">يقودنا</span> <span class="s3">إلى</span> <span class="s3">الوعي</span> <span class="s3">بأننا</span><span class="s2"> &#8220;</span><span class="s3">في</span> <span class="s3">طورنا</span> <span class="s3">لخسارة</span> <span class="s3">المستقبل</span> <span class="s3">بوجود</span> <span class="s3">حاجز</span> <span class="s3">قِياميٍّ</span> <span class="s3">يسد</span> <span class="s3">الأفق</span><span class="s2">&#8220;</span><span class="s3">،</span> <span class="s3">وهذا</span> <span class="s3">وحده</span> <span class="s3">سببٌ</span> <span class="s3">كافٍ</span> <span class="s3">لكي</span> <span class="s3">يعود</span> <span class="s3">القادة</span> <span class="s3">الأفارقة</span> <span class="s3">إلى</span> <span class="s3">طبيعتهم،</span> <span class="s3">أي</span> <span class="s3">طلبةَ</span> <span class="s3">تاريخٍ</span><span class="s2">!</span></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
